Huế Xưa & Nay TRT - 31/05/2018
Phục hồi và cải tiến nhuộm sợi dệt zèng ở A Lưới
Đề tài khoa học “Phục hồi và cải tiến quy trình nhuộm sợi dệt Zèng” của hai 2 em Phạm Thu Hòa và Mai Thị Thanh Vân - Trường THPT Hương Lâm, huyện A Lưới tại Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng tỉnh TT Huế lần thứ XI-2018 đã được nhiều người đánh giá cao. Đây là một đề tài góp phần phục hồi nét đẹp văn hóa đã bị mai một của đồng bào dân tộc vùng cao A Lưới, khắc phục những hạn chế của sợi nhuộm theo kiểu truyền thống.

Sau khi nhuộm, sợi dệt cải tiến có màu sắc tươi hơn và khó phai khi giặt
 
Từ xa xưa các đồng bào dân tộc vùng cao huyện A Lưới đã sử dụng các loại thảo mộc để nhuộm màu cho trang phục của mình. Qua nghề dệt Zèng truyền thống với các nguyên liệu từ núi rừng, bà con đã tạo ra các thuốc nhuộm với các sắc màu như: xanh, đen, vàng, đỏ… để tạo ra các sản phẩm dệt Zèng độc đáo. Tuy nhiên với cách làm truyền thống của bà con, quá trình nhuộm sợi dệt với các màu sắc tốn nhiều công sức và thời gian nên hiện nay bà con sử dụng các loại sợi nhuộm màu có sẵn trên thị trường về để sử dụng. Việc làm này tuy giảm bớt vất vả trong quá trình chuẩn bị vật liệu dệt Zèng nhưng phần nào đó làm mất đi giá trị, bản sắc văn hóa của dân tộc.
 
Thanh Vân chia sẻ thêm: “Đề tài này làm trong 3 tháng, xuất phát từ trong vùng miền của em lúc trước bà con thường sử dụng màu để nhuộm nhưng mà bây giờ người ta không sử dụng nữa nên em cảm thấy một phần mất đi một phần bản sắc dân tộc thiểu số ở A Lưới nên chúng em làm đề tài này để phục hồi và giữ nguyên bản sắc dân tộc vốn có của nó”.  
 
Hiện nay chỉ còn một số ít bà con cao tuổi người dân tộc biết nguồn nguyên liệu nhưng chỉ còn nhớ mang máng cách tạo màu và cách nhuộm. Qua quá trình tham khảo cách làm của bà con dân tộc Tà Ôi ở xã A Đớt và A Roàng trong kỹ thuật dệt sợi truyền thống với các nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên, hai em Thu Hòa và Thanh Vân đã nghiên cứu tìm ra giải pháp nhằm thay đổi phương pháp, kỹ thuật tái hiện quy trình nhuộm sợi trước đây, đồng thời cải tiến kĩ thuật tạo màu và nhuộm để tiết kiệm thời gian trong quá trình nhuộm sợi của bà con mà vẫn giữ gìn được bản sắc của đồng bào dân tộc vùng cao A Lưới.
 
Qua nghiên cứu, các em đã thực hiện nhuộm sợi với nguyên liệu thảo mộc tự nhiên của núi rừng A Lưới như cây Ta-râm, củ nâu, rễ cây vàng đắng… và cải tiến quá trình nhuộm sợi bằng cách sử dụng một số chất cầm màu như phèn chua, FeCl3…
 
“Em mong muốn phục hồi lại được quy trình nhuộm sợi dệt Zèng của đồng bào vùng cao A Lưới, qua đó phát huy, phát triển thêm du lịch trải nghiệm ở vùng cao này. Ở quy trình nhiệm sợi tính tới thời điểm bây giờ rất ít đồng bào còn giữ lại và thực hiện nên trong quá trình chúng em thực hiện đề tài này rất khó khăn so sánh được màu của các sợi làm ra để phù hợp với màu nguyên bản truyền thống của sợi dệt”, Thu Hòa bộc bạch.
 
Với việc nhuộm sợi màu xanh, các em đã sử dụng nguyên liệu thân và lá cây Ta- râm, và dùng dung dịch Ancol Etylic để chiết xuất sắc tố nhanh, nhiều hơn, màu dễ thẩm thấu vào sợi vải hơn, giúp thời gian tạo phẩm nhuộm và nhuộm được rút ngắn, màu đậm và ít phai khi giặt hay nhuộm sợi màu đỏ với nguyên liệu là củ nâu và nước, thu được sợi có đỏ thẫm, màu dễ phai khi sợi khô thì cách làm mới là dùng nguyên liệu gồm củ nâu, dung dịch HCl hoặc dung dịch CH3COOH. Khi axit hóa thuốc nhuộm tạo cho sợi màu đỏ tươi hơn cách nhuộm truyền thống, sản phẩm dệt sẽ tươi sáng hơn… Riêng với sợi màu vàng, khi làm theo cách truyền thống, thấy ít tốn thời gian, thao tác đơn giản, chất lượng màu tốt nên không cần cải tiến.
 
Sợi dệt Zèng của các em có chất lượng tốt, chi phí thấp và thời gian nhuộm giảm xuống nhiều. Đồng thời, sợi bền màu hơn, tạo ra màu sắc tươi sáng, đẹp hơn so với sợi nhuộm theo phương pháp truyền thống mà không mất đi nét bản sắc dân tộc.

Hoàng Hạnh
Bản in    Gửi email
Tin mới
Còn chút gì để nhớ  (19/11/2018)
Thầy cô dạy Văn của tôi  (19/11/2018)
Những cô giáo mến thương  (15/11/2018)
Sầu đâu, mù u  (14/11/2018)
Phú Vang: UBMTTQVN huyện chung tay vì người nghèo  (13/11/2018)
Tin đã đưa
Mùa cá sơn  (30/05/2018)
Xúc cảm lễ ra trường  (27/05/2018)
Những chiếc đèn lồng mùa Phật đản  (24/05/2018)
Người thỉnh chuông chùa  (23/05/2018)
Cố đô Huế đón mừng mùa Phật đản  (22/05/2018)
Xem theo ngày  
Tên của bạn
Email của bạn
Email người nhận
Tiêu đề
Thông điệp
     


Trang chủ | Tin tức | Chuyên đề Liên hệ tòa soạn | Liên hệ quảng cáo
Bản quyền của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế. Sử dụng thông tin của website này phải ghi rõ nguồn www.trt.com.vn
Giấy phép Số 23/GP-TTĐT cấp ngày 30 tháng 3 năm 2015 của Cục PT, TH & TTDT - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tòa soạn: Số 58 Hùng Vương, thành phố Huế, Tel.: (054)3822162, Fax:(054)3822162, Email: dptth@thuathienhue.gov.vn
Thiết kế và phát triển: Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế (HueCIT)