Huế Xưa & Nay TRT - 03/11/2018
“Giọng ca như dìu Huế vào lòng”
Vĩnh Quang và Vĩnh Giang là hai xã của huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị có truyền thống ca hát dân gian. Ở đây xuất hiện nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ đàn hát ca Huế và dân ca ba tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. Điều hiếm có là hai địa phương Vĩnh Giang, Vĩnh Quang đã có hàng chục người được phong tặng, truy tặng các danh hiệu cao quý: Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ nhân dân gian.

Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Châu Dinh của Đoàn nghệ thuật ca kịch Huế  sinh năm 1944 tại xã Vĩnh Quang (nay là thị trấn Cửa Tùng, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị) cái nôi của phong trào đàn hát nghệ thuật truyền thống. Có năng khiếu ca hát, từ 12 tuổi, Châu Dinh đã được tham gia Đội Văn nghệ xã. Do tiếng tăm của mình mà Đội văn nghệ Vĩnh Quang được mời đi biểu diễn nhiều xã trong huyện. Người khơi dậy và có ảnh hưởng sâu đậm đến năng khiếu hò hát của Châu Dinh là nghệ sĩ Châu Loan, người làng Tùng Luật, xã Vĩnh Giang  đồng hương Vĩnh Linh. Sau này Châu Loan được truy phong Nghệ sĩ nhân dân (NSND) bộ môn Ca Huế- Dân ca Bình Trị Thiên và là NSND đầu tiên của bộ môn này. Chị Châu Dinh kể, lúc nhỏ, trước nhà chị có cột truyền thanh bằng dây gắn loa, tiếp sóng Đài Tiếng Nói Việt Nam. Có hôm Châu Dinh nghe giọng hò của Nghệ sĩ Châu Loan mê mẫn đến mức cứ đứng dựa cột truyền thanh mà nghe, quên cả nấu ăn. Giọng hò của người nữ nghệ sĩ tài danh, nói về tình cảnh quê hương, đất nước, man mác lan trên dòng Hiền Lương, càng thêm da diết nỗi đau chia cắt. Vĩnh Linh nơi có dòng sông Bến Hải, nơi vĩ tuyến 17 đi qua, sau hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 đã trở thành giới tuyến tạm thời phân chia Nam- Bắc.

Bước tới cầu Hiền Lương/ sao lòng em nghẹn đường chặn lại

Bước tới bờ Bến Hải sao gác mái tình duyên

Sông kia không chia cắt hai miền

Vì quân kia lòng độc, dạ hiểm nên ái ân hai bên phải đợi chờ...

Năng khiếu và niềm ham mê ca hát cứ nảy nở và lớn lên trong tâm hồn của cô gái tuổi thiếu niên. Năm đó Đoàn Dân ca khu Năm tuyển diễn viên, Châu Dinh trúng tuyển, nhưng gia đình không cho đi. Sau đó ít lâu, Châu Dinh trúng tuyển vào Đoàn Ca kịch Trị Thiên. Lần này giữa tuổi 17,18 Châu Dinh được gia đình đồng ý cho đi theo Đoàn, chính thức bước vào con đường ca hát chuyên nghiệp. Đắm mình trong không khí nghệ thuật, Châu Dinh say sưa học hỏi các làn điệu Ca Huế và Dân ca Bình Trị Thiên. Chị học với nhiều thầy, với phương thức truyền khẩu, mỗi thầy một trò. Thầy hết lòng trao truyền, hướng dẫn; trò đam mê từng nốt nhạc, lời ca... Những người thầy đầu tiên của Châu Dinh là các nghệ sĩ Châu Loan, Mộng Điệp, Kim Oanh, bác Năm, chị Tha... Nghệ sĩ Châu Loan là thần tượng của diễn viên trẻ Châu Dinh. Với mong muốn con cháu của mình theo bước Châu Loan, nên gia đình của người diễn viên trẻ đã đặt nghệ danh cho con, cháu mình là Châu Dinh. Và điều thú vị là sau này Châu Dinh đã xứng đáng với nghệ danh ý nghĩa này.

Dần dần Châu Dinh không những thành thục những điệu lý, điệu hò của Bình Trị Thiên mà còn ca được những bài bản khó của ca Huế, mà giới trong nghề gọi là các “bài bản lớn” như: Nam Ai, Nam Bình, Tứ Đại, Cổ Bản.... Với sự khổ luyện trong đưa hơi, nhã chữ, luyến láy... Châu Dinh đã thể hiện tốt các sắc thái tình cảm, những đặc trưng cái hay, cái đẹp qua từng ca từ trong mỗi làn điệu, bài bản. Giọng ca Châu Dinh tròn vành rõ chữ, luyến láy điêu luyện, ngọt ngào vang ngân. Cùng với nhiều nghệ nhân, nghệ sỹ, diễn viên của Đoàn Ca kịch Trị Thiên khác, những năm 1960, giọng ca Châu Dinh đã được truyền đi trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam, đó là niềm tự hào cũng là niềm động viên rất lớn đối với chị. Có một niềm thương tiếc không nguôi trong lòng Châu Dinh, đó là khi sự nghiệp ca hát của mình đang tiến triển, thì nghệ sĩ Châu Loan qua đời vào cuối năm 1972, khi tuổi đời còn trẻ. Nghệ sĩ Châu Loan đã không được chứng kiến những tiến bộ không ngừng của Châu Dinh, người mà mình đã truyền dạy trong buổi đầu chập chững bước vào con đường nghệ thuật.

Học hỏi để đi đến nhuần nhuyễn các làn điêụ ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên chỉ là bước đầu của bộ môn ca kịch Huế.  Kịch hát là một bộ môn nghệ thuật tổng hợp. Chị đã được học về kịch hát dân tộc mà trực tiếp là ca kịch Huế. Từ ca sa-lông các làn điệu, bài bản đến ca trên sân khấu kết hợp với nội tâm nhân vật, vũ đạo, âm nhạc, trang trí....là cả một chặng đường dài. Chị học hỏi phong cách diễn xuất qua từng vai diễn, từng vỡ diễn của Đoàn; qua từng lớp bồi dưỡng, từng buổi thảo luận, trao đổi của đạo diễn với những diễn viên được phân vai v.v... Với thuận lợi là đã nắm chắc và thể hiện tốt các làn điệu, bài bản của Ca kịch Huế, Châu Dinh đã nhanh cóng làm quen với sân khấu từ những vai diễn phụ. Qua những chuyến đi biểu diễn lưu động của Đoàn ở các địa phương và những vùng có chiến tranh, rồi những chuyến đi thực tế, Châu Dinh đã có ý thức học hỏi từ cuộc sống để những động tác, tâm lý, tình cảm, lời ăn tiếng nói mà nhân vật mình thể hiện càng thêm sinh động. Diễn xuất của Châu Dinh trên sân khấu Ca kịch Huế ngày càng chiếm được tình cảm khán thính giả. Chị được đảm nhiệm nhiều hơn các vai chính, và dần dần trở thành một trong những diễn viên chính của Đoàn ca kịch Trị Thiên trước năm 1975 và Đoàn ca kịch Huế sau này. Châu Dinh đã được tặng Huy chương nhiều vai diễn, như vở Lời trăng trối của Minh Hằng, Vòng oan nghiệt của Lê Bá Sinh v.v... Thường xuyên xuất hiện trên sân khấu ca kịch Huế, Châu Dinh còn là giọng ca thường xuyên trong các chương trình ca Huế và Dân ca Bình Trị Thiên của Đài Truyền hình Huế, Đài Phát thanh truyền hình Thừa Thiên Huế. Trên những chiếc thuyền du lịch trên sông Hương thơ mộng, cũng đã bao năm tháng, du khách đắm say cùng Huế qua giọng ca có âm sắc riêng, truyền cảm của nữ nghệ sĩ này. 

Với lòng yêu nghề tha thiết và với mong muốn góp sức mình vào việc bảo tồn nghệ thuật truyền thống của quê hương khi tuổi đã cao, NSUT Châu Dinh tham gia vào việc truyền dạy cho thế hệ trẻ ở Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế và Trường trung cấp Văn hoá nghệ thuật Thừa Thiên Huế. Chị cũng đã tổ chức truyền dạy tại nhà cho một số học viên. Đặc biệt năm 2006, khi tuổi đã cao, NSUT Châu Dinh đã được mời sang Nhật Bản biểu diễn một tháng. Chuyến đi ấy, Châu Dinh là giọng ca duy nhất mà phía bạn mời. Trước đó, đơn vị tổ chức đã sang Việt Nam trực tiếp gặp Châu Dinh và đã đánh giá rất cao chất giọng  đặc trưng của người nghệ sĩ này.

Về giọng ca của NSUT Châu Dinh có người đã viết: “ Bao người đã đến Huế, gió đã thổi về đâu trên sóng nước chốn kinh thành cổ xưa... Nhưng để có được khoảnh khắc nghe những âm thanh lay động ý thức giữa cõi thực và cõi mộng, hẳn phải tìm đến người phụ nữ có giọng ca như dìu Huế vào lòng. Người ấy là nghệ sĩ Châu Dinh” (Nguyễn Bội Nhiên).

Minh Khiêm

Bản in    Gửi email
Tin mới
Thầy giáo Tổng phụ trách Đội tận tụy với học sinh vùng khó khăn  (20/11/2018)
Còn chút gì để nhớ  (19/11/2018)
Thầy cô dạy Văn của tôi  (19/11/2018)
Những cô giáo mến thương  (15/11/2018)
Sầu đâu, mù u  (14/11/2018)
Tin đã đưa
Tưng bừng lễ hội Halloween ở phố đi bộ - Huế  (01/11/2018)
Những cây bút cũ  (29/10/2018)
Muôn màu hóa trang Halloween  (29/10/2018)
Xuôi dòng Ô Lâu  (25/10/2018)
Vườn thơm xứ Huế  (22/10/2018)
Xem tiếp >>
Xem theo ngày  
Tên của bạn
Email của bạn
Email người nhận
Tiêu đề
Thông điệp
     


Trang chủ | Tin tức | Chuyên đề Liên hệ tòa soạn | Liên hệ quảng cáo
Bản quyền của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế. Sử dụng thông tin của website này phải ghi rõ nguồn www.trt.com.vn
Giấy phép Số 23/GP-TTĐT cấp ngày 30 tháng 3 năm 2015 của Cục PT, TH & TTDT - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tòa soạn: Số 58 Hùng Vương, thành phố Huế, Tel.: (054)3822162, Fax:(054)3822162, Email: dptth@thuathienhue.gov.vn
Thiết kế và phát triển: Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế (HueCIT)